Su curtzu-tzircùitu polìticu-istitutzionale de sa transitzione energètica in Sardigna

Draghi, Todde e su fallimentu de sa guvernatza.

Sa gestione de sa transitzione energètica in Sardigna non est vìtima de un’ostrutzionismu ideològicu o burocràticu fine a s’unu black-out pro sese, ma rapresentat su colassu istruturale de un’eredu polìticu e amministrativu chi at alimentadu ispetativas chi non si podent achirire, finendo pro determinare unu blocu sistèmicu.

1. Su pecadu originale normativu e sa tzentralizatzione detzisionali

Sa raighina de su caos normativu atuale s’agatat in una lìnia de indiritzu polìticu natzionale pretzisa de deregulation totale, inaugurada durante sa istajone de su guvernu Draghi (culminada in providimentos comente su Decretu Legislativu 190 e sos testos ùnicos gasi mutidos FER). Custu impiantu at santzidu su printzìpiu de sas fontes rennovàbiles comente òpera de “interessu pùblicu prevalente”, anteponende-las d’ufìtziu a casi cada forma de tutela e pianificatzione locale in nòmine de sa “necessidade e seguresa natzionale”.

Su cùlmini de custu apròtziu tzentralista s’est manifestadu cando sa Presidèntzia de su Cunsìgiu de sos Ministros at istrebiadu d’autoridade sos pareres contràrios de su Ministeru de sa Cultura e de sas Soprintendèntzias locales pro sblocare progetos meda contestados, una lìnia chi a pustis est istada blindada dae sas sentèntzias de su Cunsìgiu de Istadu. Custu sistema at ispolladu sos territòrios de sa possibilidade de amparare sos benes culturales e paesagìsticos issoro, creadu unu pretzedente de smantellamentu progressivu de sos presìdios de defensa locale.

2. Su paradossu de sa continuidade polìtica

In custu iscenàriu s’insèrit unu curtzu-tzircùitu polìticu e legislativu craru chi tocat sos vèrtitzes de s’amministratzione regionale. In s’època chi in Roma biniat istruturada sa guvernatza de màssima abertura a sos mercados energèticos e si biniant iscritas sas regulas de sa deregolamentatzione, s’atuale presidente de sa Regione Sardigna achiriat su rolu de vitzeministru de su Svilupu Econòmicu. In cussa veste, s’indiritzu polìticu ufitziale fiat esplicitamente orientadu a “atire investidores internatzionales” e “atzelerare in sas rennovàbiles”.

Oje, sa matessi figura s’agatat a sa ghia de su guvernu sardu cun su mandatu de bindiigari su territòriu dae s’invasione energètica. Custa transitzione personale e polìtica gènerat un’asimetria istruturale: sa retòrica de oje de resistèntzia istitutzionale s’iscontrat frontalmente cun sas responsabilidades polìticas de sa pretzedente istajone romana, configurande unu nudu polìticu irrisoltu chi si reflitet in sa debilesa de sas atuales istrategias regionales.

3. S’ineficàtzia amministrativa comente finta trintzera

Si sos pianos de investimentu oje s’arenant, non est pro bia de una sàbia regia polìtica locale o s’ostrutzionismu ideològicu de indìgenos “nimby”, ma pro un’insufitzièntzia intrìnsecula de s’atzione amministrativa de sa Regione e errores de fundu chi non si podent sanare in sos progetos.

Sa conduta de sa giunta si sta demustrando fràgile e ineficatzia: sos ricorsos legales promòvidos dae s’istitutzione regionale benint sistematicamente rigetados dae sas cortes amministrativas prite sos ufìtzios insistent in su formulare defensas basadas subra artìculos de leges regionales (comente partes de sa Lege 20) chi sunt gasi declared incostitutzionales o faghent ricorsos dèbiles comente unu pro-forma. Manca sa tcapacidade tinteriore tènica de elaborare istùdios rigorosos capatzos de ligare sas prescritutziones de salvaguàrdia ambientale e idrogeològica a sos atos autorizativos, rendende-los inatacàbiles dae sos legales de sos mannos grupos privados.

Su resurtadu est un’intasamentu totale de sos ufìtzios pùblicos (sian ministeriales chi regionales) chi, summersos dae sas istàntzias, non bdisponent de su personale tènicu necessàriu pro esaminare e documentare sa mole de prescritutziones rechestas pro lege. Ma sas sotziedades ant investidu ferru e ricurrent a su TAR pro chircare de atzelerare sos tempos.

4. Sa privatizatzione de sas funtziones sobranas: su vurpe in su puddargiu

Pro ovviare a su bloccu de sa màchina pùblica e a sa de carèntzia de organicu, s’amministratzione regionale est arribada a r संपन्नe una ischerta polìtica discutìbile: apaltare a una sotziedade privada esterna sos istùdios tècnicos propedèuticos a su rilassu de s’Autorizatzione Ùnica.

Afidare una funtzione gasi delicada, istratègica e sobrana, a una dita privada – formada dae professionistas chi inevitabilmente òperant a s’internu de su matessi mercadu de sas sotziedades de s’energia – mìnada a sa base su printzìpiu de impartzialidade de sa pùblica amministratzione. Custu mudellu de esternalizatzione esponet su sistema a su rìsciu oggetivu decontrollos permissivos e cunflitos de interessu chi strìsciant, ue elementos essentziali pro s’echilìbriu biològicu e idrogeològicu de un’ìsula risicant de colare in segundu pranu rispetu a sas lògicas de profitu de su setores privados.

5. Unu bilantzu fallimentare in ambos s’fruntes

Custu iscenàriu est su produtu finale de una istajone polìtica ue demustrare de tènnere carchi cosa dae ufrire a sos investidores chi òperant in sos mercados internatzionales est istadu retentu prus impurtante rispetu a sa pianificatzione de regulas d’ingressu rìgidas, tzertas e sustenìbiles.

Su mudellu polìticu Todde-Draghi est sutzèdidu in sa singulare impresa de iscontentare totu sos atores in campu:

• Sas comunidades locales e sos tzitadinos, chi sighint a bìvere suta su ricatu permanente de bídere su patrimoniu naturale e agrìculu issoro trasformadu in àreas a destinatzione industriale, sena una reale programmatzione partetzipada e sena benefìtzios cuncretos pro su territòriu.
• Sos investidores, sos cales bident sos capitales issoro immobilizados e a rìsciu de pèrdida pro si de èssere fidados de sas prumissas de un’enquadramentu polìticu ambìguu, chi prima at isbancadu sas portas e oje s’afidat a s’incumpetèntzia e a s’esternalizatzione amministrativa pro gestire su caos chi at contribuidu a creare.